O historii miasta Darłowo i jego nadmorskiej części Darłówka

Historia Darłowa sięga średniowiecza i skrywa w sobie ciekawą zagadkę, która do dziś potrafi zaskoczyć miłośników histori. Już w XI wieku istniał tu gród Dirlovo, który w XII w. przekształcił się w typową osadę handlową, jednak kluczowy okazał się rok 1312, kiedy to miejscowość otrzymała prawa miejskie. Ale czy na pewno był to rok 1312? Kiedy miasto oficjalnie pojawiło się na mapie? Odpowiedź brzmi: to zależy! W kronikach kluczowe są dwie daty:

• 1271 rok: To wtedy książę rugijski Wisław II po raz pierwszy nadał osadzie prawa miejskie (na prawie lubeckim). Miasto zyskało wówczas niemiecką nazwę Rügenwalde. Ta pierwsza próba stworzenia silnego ośrodka zakończyła się jednak tragicznie – pod koniec XIII wieku, dokładnie w 1297 r. osada została najechana przez księcia wołogoskiego Bogusława IV. Polska straciła Darłowo w 1308, gdy miasto zagarnęli Brandenburczycy, którzy następnie przekazali miasto w lenno pomorskiemu rodowi Święców. 
• 1312 rok: To data tzw. ponownej lokacji, której dokonali potężni pomorscy możnowładcy – bracia Święcowie. To od tego momentu miasto faktycznie narodziło się na nowo, zyskało regularną siatkę ulic, rynek oraz słynny herb z Rybogryfem. Rok 1312 uważa się za początek nieprzerwanego trwania dzisiejszego Darłowa, rok ten podają również oficjalne instytucje miasta.

Brandenburgia na mocy traktatu pokojowego z 1317 odstąpiła miasto i okolicę zachodniopomorskim księciom wołogoskim z dynastii Gryfitów, a w roku 1352 zięć polskiego króla Kazimierza Wielkiego - książę wołogoski Bogusław V - rozpoczął budowę zamku książęcego. Na ten okres datuje się też początek współpracy z Hanzą, chociaż jej pełnoprawnym członkiem Darłowo zostało dopiero w roku 1412. Hanza była potężnym związkiem handlowym, który kontrolował szlaki morskie w Europie Północnej, i to obecność w tej organizacji dała miastu potrzebny impuls do rozwoju.

Największa chwała Darłowa wiąże się jednak z jedną kluczową postacią – Erykiem Pomorskim. Urodzony w 1382 r. w Darłowie jako syn księcia warcisławskiego, w wyniku dynastycznych układów został koronowany na króla Danii, Szwecji i Norwegii (tworząc tzw. Unię Kalmarską). Gdy stracił tron (został zdetronizowany), powrócił do rodzinnego Darłowa i tu też zmarł. Co ciekawe, na Bałtyku dorobił się opinii... króla-pirata "ostatniego Wikinga Bałtyku", grabiąc statki handlowe z Gotlandii i urządzając rajdy na szwedzkie i duńskie nadmorskie miasteczka. (Czy wiecie, że z kanału portowego w Darłówku, przy samej kładce, wypływa statek piracki Eryk?) To właśnie Eryk rozbudował monumentalny Zamek Książąt Pomorskich, który do dziś jest jedynym gotyckim zamkiem nadmorskim w Polsce i największą dumą architektoniczną miasta.

W kolejnych latach miasto zmieniało przynależność, było trawione przez pożary, odbudowywane, borykało się z zastojem gospodarczym, ponownie ożywało, można by podsumować, że przeżywało bolączki miasta średniowiecznego, a następnie nowożytnego.

Historycznie ciekawym wydarzeniem była napewno potyczka ze Szwedami. W dniu 27 sierpnia 1568 roku eskadra polskiej floty wojennej króla Zygmunta Augusta napotkała w porcie w Darłowie Szwedów.. i nie tylko. Spotkanie było "ciekawe", 10 polskich statków przeciwko 3 statkom szwedzkim i uwaga: 2 statkom szkockim! Nastąpiło ostrzelanie polskich okrętów, po którym z polskich okrętów wysadzono desant, który uderzył na Szwedów od strony lądu. W wyniku walki polska flota zdobyła wszystkie szwedzkie statki, natomiast statkom szkockim udało się uciec i bezpiecznie odpłynąć z portu.

Warto również wspomnieć, że od 1569 do 1625 Darłowo było stolicą niewielkiego terytorialnie księstwa darłowskiego.

Mieszkańcy Darłowa potrafili przystosować się do różnych okoliczności. Podczas blokady kontynentalnej Anglii, w okresie wojen napoleońskich, na początku XIX w. mieszkańcy miasta i okolic trudnili się przemytem brytyjskich towarów na kontynent. W roku 1872 darłowscy armatorzy posiadali 33 statki o dwukrotnie większej ładowności niż cała kołobrzeska flota! Taka flota wymagała już jednak oświetlania drogi powrotnej do portu. Pierwsza wzmianka o latarni morskiej pochodzi z 1715 roku. Wówczas nakazano ustawienie świateł po obu stronach Wieprzy. W 1885 roku rozpoczęto budowę prawdziwej latarni. Jako pierwsza powstała parterowa stacja z przyległą do niej dwupiętrową wieżą. W 1927 roku dobudowano nową kondygnację wieży. Obecnie wysokość latarni morskiej wynosi 22 m, a zasięg światła - 15 mil morskich (ok. 27,8 km). Od roku 2000 latarnię można zwiedzać.